Zapraszamy na kolejne spotkanie Klubu Filmowego ALE NAKRĘCONE!!!

Odsłony: 932

 

 

czas: 160 min.

gatunek: muzyczny

produkcja: USA

premiera: 1984

reżyseria: Miloš Forman

scenariusz: Peter Shaffer

Dwudziestosześcioletni Mozart przybywa do Wiednia, by prezentować swoją twórczość. Jego obecność drażni nadwornego kompozytora Józefa II - Antonio Salieriego, co jest powodem rywalizacji między artystami.


Za dużo nut

Darek Arest

Nieładnie jest powtarzać banały, ale co zrobić, kiedy kryją prawdę? Tak – "Amadeusz" jest opowieścią o starciu geniuszu z miernotą. Tak – film Formana można porównywać do muzyki jego bohatera. Tak – jest muzycznie skomponowany. Tak – jest jednocześnie wzniosły i zwiewny, mądry i dowcipny. I tak, tak, tak – choć powstał 26 lat temu, pachnie świeżością i wali po głowie humorem. Tak jak jego tytułowy bohater wali po oczach punkową peruką, a po uszach histerycznym śmiechem. I w końcu ostatnia oczywistość, o której można by zapomnieć – to film o tym Amadeuszu. Wolfgangu Amadeuszu Mozarcie.



Ekranizacja sztuki Petera Shaffera nie bez powodu zatytułowana jest imieniem, a nie wielkim nazwiskiem swojego bohatera. Mozart Formana nie jest zdjętym z pianina dumnym popiersiem, któremu filmowcy dorobili ręce i nogi, by nakręcić sztywniacki biogram. "Wszyscy oni są tak wzniośli, jakby srali marmurem!" – kpi w filmie Mozart ze szlachetnych bohaterów włoskiej opery. Amadeusz Formana i Shaffera jest XVIII-wiecznym rock'n'rollowcem (nie bez powodu do roli, którą dostał Tom Hulce, przymierzany był wcześniej Mick Jagger). Jest także "Amadeuszem", a nie "Mozartem" dlatego, że widz znajduje się bardzo blisko niego. Tak blisko, jak może być tylko psychotyczny fan.
Film jest opowieścią nadwornego kompozytora Józefa II Habsburga – Antonio Salieriego, który zrobił doskonałą karierę na dworze cesarskim, a na łożu śmierci przyznaje się do zabicia Mozarta. "Amadeusz" mniej jest portretem artysty, niż historią obłąkańczego uwielbienia. Salieri jest utalentowany dokładnie na tyle, na ile trzeba, by rozpoznać prawdziwy geniusz zjawiający się pewnego dnia na wiedeńskich salonach i w jego blasku właściwie ocenić własną przeciętność. To spotkanie na zawsze zmieni życie ich obu, choć ani przez chwilę nie są równorzędnymi graczami.


Mozart wie, że to, co pisze, jest doskonałe. Na jego twarzy nigdy nie pojawia się zwątpienie, a w jego rękopisach nie ma poprawek ani skreśleń. Jest zuchwały, ale nigdy wyniosły – wręcz przeciwnie. Zresztą traktuje swój talent jako coś "zewnętrznego", co zgadza się z odczuciami Salieriego, który uważa, że niepozorny młodziak jest medium, przez które przemawia wielkość i nieskończona doskonałość Stwórcy. I jest o to błogosławieństwo zazdrosny, tym bardziej że jakby dla drwiny, tylko on naprawdę potrafi je rozpoznać. Traktuje to nie tylko jako niesprawiedliwość, ale jawną drwinę rzuconą mu w twarz przez Boga, któremu ofiarował swoje życie. A walkę ze swoim rywalem bardzo szybko zaczyna traktować jako osobisty pojedynek z Bogiem

Wolfie – jak zwraca się do Amadeusza żona – z pewnością nie wygląda na boskiego posłańca. Wszystko w nim wydaje się przyziemne i cielesne. Na dworskich imprezach szczeka, chichocze i tarza się po podłodze. A w wolnych chwilach pisuje arcydzieła, które sprawiają, że jego śmiertelny wróg dławi się ze wzruszenia. Dlaczego nie ja? I dlaczego właśnie on, dlaczego ten sprośny pokurcz? – pyta Salieri. Pragnienie wielkości nadwornego kompozytora nie jest jednak ślepe. Choć doskonale odnajduje się w konwenansie, który dusi młodego Amadeusza, wydaje się, że mógłby być jego najlepszym przyjacielem, a przynajmniej sprzymierzeńcem jego geniuszu, który rozumieliby tylko oni dwaj. To prawdziwa namiętność: jest w niej jednocześnie miłość, nienawiść, podziw, zazdrość i pogarda.

Tylko Forman mógł nadać filmowi jego idealny kształt. Temperament i wrażliwość, którymi błyszczał w swoich czeskich, nowofalowych filmach, potrafił tu zaprząc dla potrzeb wystawnego widowiska. Ale dekoracje i statyści nie odwracają uwagi od ludzkich namiętności, o których Czech opowiada z dużą subtelnością i błyskotliwym poczuciem humoru. W spokojnych kadrach i przejrzystej kompozycji jest tyle potężnej reżyserskiej energii, że można by nią obdarować kilka filmów. A to ważne o tyle, że wersja reżyserska, która trafia do polskich kin, jest o około 20 minut dłuższa od oryginału.

Miloš Forman

 

data urodzenia:

1932-02-18 (83 lata)

miejsce urodzenia:

Čáslav, Czechosłowacja (obecnie Czechy)

stan cywilny:

trzykrotnie żonaty: 1. Jana Brejchová (1958 - 1962, rozwód); 2. Vera Kresadlová (1964 - 1999, rozwód), bliźniacy: Matěj i Petr (ur. 23.08.1964); 3. Martina Zbořilová (od 28.11.1999), bliźniacy: Andrew i James (ur. 10.1998)

 

Milos Forman przyszedł na świat w niedobrym okresie. Kiedy miał 9 lat, trwała już II Wojna Światowa, a jego rodzice zostali zabrani przez Gestapo do obozu koncentracyjnego Auschwitz, skąd już nigdy nie wrócili. Po zakończeniu działań wojennych, Forman ukończył szkołę średnią i rozpoczął naukę w praskiej szkole filmowej na wydziale reżyserii. Po zakończeniu edukacji Forman rozpoczął pracę jako reżyser filmowy i bardzo szybko zyskał popularność jako jeden z najzdolniejszych i najoryginalniejszych twórców nowej fali. W latach 60. nakręcił filmy takie jak "Miłość blondynki" czy "Pali się moja panno", w których stworzył zupełnie nowy typ komedii. W 1968 roku po inwazji wojsk Układu Warszawskiego na Czechy, Forman wyjechał do Stanów Zjednoczonych. W 1971 roku zrealizował tam film "Odlot", który mimo iż nie zarobił zbyt wielu pieniędzy, stał się wielkim sukcesem artystycznym. Obraz został owacyjnie przyjęty przez krytyków, a Forman otrzymał za niego Nagrodę Jury na festiwalu w Cannes. Cztery lata później powstaje "Lot nad kukułczym gniazdem", jeden z najwybitniejszych filmów nie tylko Formana, ale ogólnie w historii. Obraz stał się ogromnym przebojem na całym świecie, a także drugim w historii, który zdobył 5 najważniejszych Oscarów: za scenariusz, reżyserię, dla najlepszego filmu oraz aktorów. Od tamtego czasu nazwisko Forman regularnie pojawia się wśród osób nagrodzonych lub nominowanych do prestiżowych nagród filmowych. Artysta nie kręci filmów zbyt często, ale prawie zawsze są to dzieła wybitne, które na trwałe zapadają w pamięci widzów.

 

reżyser

zwiń

2006

Duchy Goi
Goya's Ghosts

1999

Człowiek z księżyca
Man on the Moon

1 nagroda i 2 nominacje

1996

Skandalista Larry Flynt
The People vs. Larry Flynt

1 nagroda i 2 nominacje

1989

Valmont

1 nominacja

1984

Amadeusz
Amadeus

Oscar, 2 nominacje

1981

Ragtime

1 nominacja

1979

Hair

1 nagroda i 2 nominacje

1975

Lot nad kukułczym gniazdem
One Flew Over the Cuckoo's Nest

Oscar, 1 nominacja

1973

Wizje ośmiu
Visions of Eight

1971

Odlot
Taking Off

1 nagroda i 2 nominacje

1971

Tęsknię za Sonją Henie
I Miss Sonia Henie

1967

Pali się, moja panno
Hoří, má panenko!

1 nominacja

1966

Dobře placená procházka
(TV)

1965

Miłość blondynki
Lásky jedné plavovlásky

1 nominacja

1963

Czarny Piotruś
Černý Petr

1 nagroda

1963

Gdyby tych kapel nie było
Kdyby ty muziky nebyly

1963

Konkurs

1960

Laterna magika II